挑戰 E:抽象空間專區¶
台大 112 年特色:\(\mathbb{Z}_2^n\)、Hermitian 矩陣空間、函數空間。這些是拉開差距的題目。
核心觀念¶
向量空間的本質:不在於「元素是什麼」,而在於「能做線性組合」。
E1:ℤ₂ⁿ 有限域向量空間(112-Q1)¶
基本設定¶
- \(\mathbb{Z}_2 = \{0, 1\}\),加法 = XOR,乘法 = AND
- \(\mathbb{Z}_2^n\) = 所有 \(n\) 位二進制串
- 元素個數:\(2^n\)
- 維度:\(n\)
關鍵性質¶
| 特性 | \(\mathbb{R}^n\) | \(\mathbb{Z}_2^n\) |
|---|---|---|
| 係數範圍 | \(\mathbb{R}\) | \(\{0, 1\}\) |
| \(\mathbf{v} + \mathbf{v}\) | \(2\mathbf{v}\) | \(\mathbf{0}\) |
| 反元素 | \(-\mathbf{v}\) | \(\mathbf{v}\) 本身 |
題目¶
E1.1 在 \(\mathbb{Z}_2^4\) 中,\(W = \{\mathbf{x} : x_1 + x_2 + x_3 + x_4 = 0\}\)(偶校驗碼)。求 \(\dim(W)\) 和 \(|W|\)。
解答
方法:\(W = \ker(T)\),\(T(\mathbf{x}) = x_1 + x_2 + x_3 + x_4\)
\(T: \mathbb{Z}_2^4 \to \mathbb{Z}_2\) 是滿射(\(T(\mathbf{e}_1) = 1\))
秩-零度:\(\dim(W) = 4 - 1 = 3\)
\(|W| = 2^3 = 8\)
基底:\(\{(1,1,0,0), (1,0,1,0), (1,0,0,1)\}\)
E1.2(編碼理論)Hamming(7,4) 碼 \(C = \ker(H)\),\(H\) 是 \(3 \times 7\) 校驗矩陣,rank\((H) = 3\)。求 \(\dim(C)\) 和最小 Hamming 距離。
解答
\(\dim(C) = 7 - 3 = 4\)
\(|C| = 2^4 = 16\)
最小 Hamming 距離(非零碼字最少 1 的個數):Hamming(7,4) 碼 \(d_{min} = 3\)
可糾正 \(\lfloor (3-1)/2 \rfloor = 1\) 個錯誤。
E2:Hermitian 矩陣空間(112-Q1)¶
定義¶
其中 \(A^* = \bar{A}^T\)(共軛轉置)。
關鍵問題¶
\(H_n\) 是 \(\mathbb{C}\)-向量空間嗎?
否! 驗證純量乘法:設 \(A \in H_n\),\(c = i\)。
所以 \(iA \notin H_n\)。
\(H_n\) 是 \(\mathbb{R}\)-向量空間嗎?
是! 對 \(c \in \mathbb{R}\):\((cA)^* = \bar{c}A^* = cA\) ✓
維度計算¶
\(H_n\) 作為 \(\mathbb{R}\)-向量空間:
- 對角元:\(a_{ii} \in \mathbb{R}\),共 \(n\) 個
- 上三角元(\(i < j\)):\(a_{ij} = x + iy\) 自由,下三角 \(a_{ji} = x - iy\) 決定
自由度:\(n + 2 \cdot \frac{n(n-1)}{2} = n^2\)
答案:\(\dim_\mathbb{R}(H_n) = n^2\)
題目¶
E2.1 給出 \(H_2\)(\(2 \times 2\) Hermitian 矩陣)作為 \(\mathbb{R}\)-向量空間的基底。
解答
一般 Hermitian 矩陣:\(\begin{bmatrix} a & x + iy \\ x - iy & b \end{bmatrix}\),\(a, b, x, y \in \mathbb{R}\)
基底(4 個): $\(E_1 = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \quad E_2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}\)$ $\(E_3 = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}, \quad E_4 = \begin{bmatrix} 0 & i \\ -i & 0 \end{bmatrix}\)$
驗證 \(E_4\) 是 Hermitian:\((E_4)^* = \begin{bmatrix} 0 & -(-i) \\ \bar{i} & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & i \\ -i & 0 \end{bmatrix} = E_4\) ✓
E3:對稱/反對稱矩陣空間¶
直和分解¶
- \(S_n = \{A : A^T = A\}\)(對稱)
- \(K_n = \{A : A^T = -A\}\)(反對稱)
分解公式:\(A = \frac{A + A^T}{2} + \frac{A - A^T}{2}\)
維度¶
| 空間 | 維度 |
|---|---|
| \(S_n\) | \(\frac{n(n+1)}{2}\) |
| \(K_n\) | \(\frac{n(n-1)}{2}\) |
| \(M_{n \times n}\) | \(n^2\) |
驗證:\(\frac{n(n+1)}{2} + \frac{n(n-1)}{2} = n^2\) ✓
題目¶
E3.1 設 \(V = \{A \in M_3 : \text{tr}(A) = 0\}\)。證明 \(V\) 是子空間並求 \(\dim(V)\)。
解答
子空間驗證: - \(O \in V\):\(\text{tr}(O) = 0\) ✓ - 加法封閉:\(\text{tr}(A + B) = \text{tr}(A) + \text{tr}(B) = 0\) ✓ - 純量乘法:\(\text{tr}(cA) = c \cdot \text{tr}(A) = 0\) ✓
維度:\(\text{tr}(A) = a_{11} + a_{22} + a_{33} = 0\) 是一個線性約束
\(\dim(V) = 9 - 1 = 8\)
E3.2 證明:反對稱矩陣的對角元全為 0。
解答
\(A^T = -A \Rightarrow a_{ii} = -a_{ii} \Rightarrow 2a_{ii} = 0 \Rightarrow a_{ii} = 0\)
E4:函數空間(113-Q10)¶
多項式空間 𝒫ₙ¶
- 元素:次數 \(\leq n\) 的多項式
- 標準基底:\(\{1, x, x^2, \ldots, x^n\}\)
- 維度:\(n + 1\)
內積定義¶
奇偶性速算: - \(\langle x^{\text{odd}}, x^{\text{even}} \rangle = 0\)(奇函數積分為 0) - \(\langle 1, 1 \rangle = 2\) - \(\langle x, x \rangle = \frac{2}{3}\) - \(\langle x^2, x^2 \rangle = \frac{2}{5}\)
Gram-Schmidt 結果¶
對 \(\{1, x, x^2\}\) 正交化(在 \([-1,1]\) 內積下):
這是 Legendre 多項式 \(P_0, P_1, P_2\)(差常數倍)。
題目¶
E4.1 在 \(\langle p, q \rangle = \int_0^1 p(x)q(x)dx\) 下,對 \(\{1, x\}\) 做 Gram-Schmidt。
解答
\(\langle 1, 1 \rangle = 1\)
\(\langle x, 1 \rangle = \frac{1}{2}\)
\(u_1 = 1\)
\(u_2 = x - \frac{1/2}{1} \cdot 1 = x - \frac{1}{2}\)
E4.2 求 \(p(x) = x^2\) 在 \(W = \text{span}\{1, x\}\) 上的投影(內積 \(\int_{-1}^1\))。
解答
\(\{1, x\}\) 已正交(\(\langle 1, x \rangle = 0\))。
E5:線性映射空間 ℒ(V, W)¶
定義¶
維度¶
原因:\(T\) 由其在基底上的值決定,對應 \(m \times n\) 矩陣
題目¶
E5.1 設 \(V = \mathcal{P}_2\),\(T: V \to V\) 定義為 \(T(p) = p'\)(微分)。求 \(\ker(T)\) 和 \(\text{Im}(T)\)。
解答
\(\ker(T) = \{p : p' = 0\} = \{\) 常數多項式 \(\} = \text{span}\{1\}\)
\(\dim(\ker T) = 1\)
\(\text{Im}(T) = \{p' : p \in \mathcal{P}_2\} = \{\) 次數 \(\leq 1\) 的多項式 \(\} = \mathcal{P}_1\)
\(\dim(\text{Im} T) = 2\)
驗證:\(1 + 2 = 3 = \dim(\mathcal{P}_2)\) ✓
維度速查表¶
| 空間 | 元素 | 域 | 維度 |
|---|---|---|---|
| \(\mathbb{R}^n\) | \(n\) 維向量 | \(\mathbb{R}\) | \(n\) |
| \(\mathbb{Z}_2^n\) | 二進制串 | \(\mathbb{Z}_2\) | \(n\) |
| \(\mathcal{P}_n\) | 次數 \(\leq n\) 多項式 | \(\mathbb{R}\) | \(n+1\) |
| \(M_{m \times n}\) | 矩陣 | \(\mathbb{R}\) | \(mn\) |
| 對稱 \(S_n\) | \(A^T = A\) | \(\mathbb{R}\) | \(\frac{n(n+1)}{2}\) |
| 反對稱 \(K_n\) | \(A^T = -A\) | \(\mathbb{R}\) | \(\frac{n(n-1)}{2}\) |
| Hermitian \(H_n\) | \(A^* = A\) | \(\mathbb{R}\) | \(n^2\) |
| \(\{A : \text{tr}(A) = 0\}\) | 跡零矩陣 | \(\mathbb{R}\) | \(n^2 - 1\) |
| \(\mathcal{L}(V, W)\) | 線性映射 | 基域 | \(\dim V \cdot \dim W\) |
| \(\ker(T)\)(\(T: \mathbb{Z}_2^n \to \mathbb{Z}_2\)) | 校驗碼 | \(\mathbb{Z}_2\) | \(n - 1\) |