Q8:內積空間¶
考點:內積定義、正交性、Gram-Schmidt 正交化、正規化
核心洞察¶
內積的本質:測量「方向的相似度」
抽象內積三公理:
- 對稱性:\(\langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle = \langle \mathbf{v}, \mathbf{u} \rangle\)
- 線性:\(\langle a\mathbf{u} + b\mathbf{v}, \mathbf{w} \rangle = a\langle \mathbf{u}, \mathbf{w} \rangle + b\langle \mathbf{v}, \mathbf{w} \rangle\)
- 正定性:\(\langle \mathbf{v}, \mathbf{v} \rangle \geq 0\),等號 \(\Leftrightarrow \mathbf{v} = \mathbf{0}\)
邏輯鏈:
題型分類¶
類型 1:函數空間 Gram-Schmidt¶
\(\mathcal{P}_2\) 上內積 \(\langle p, q \rangle = \int_{-1}^1 p(x)q(x)dx\),對 \(\{1, x, x^2\}\) 做 Gram-Schmidt。
Step 1:計算所需內積
| \(\langle \cdot, \cdot \rangle\) | 值 | 計算 |
|---|---|---|
| \(\langle 1, 1 \rangle\) | \(2\) | \(\int_{-1}^1 1\,dx\) |
| \(\langle x, 1 \rangle\) | \(0\) | 奇函數 |
| \(\langle x, x \rangle\) | \(\frac{2}{3}\) | \(\int_{-1}^1 x^2\,dx\) |
| \(\langle x^2, 1 \rangle\) | \(\frac{2}{3}\) | \(\int_{-1}^1 x^2\,dx\) |
| \(\langle x^2, x \rangle\) | \(0\) | 奇函數 |
Step 2:Gram-Schmidt
正交基底:\(\{1, x, x^2 - \frac{1}{3}\}\)(即 Legendre 多項式 \(P_0, P_1, P_2\) 差常數倍)
類型 2:驗證內積¶
證明 \(\langle p, q \rangle = \int_0^1 p(x)q(x)dx\) 在 \(\mathcal{P}_n\) 上是合法內積。
驗證三公理:
- 對稱性:\(\int_0^1 pq = \int_0^1 qp\) ✓
- 線性:積分的線性性 ✓
- 正定性:\(\int_0^1 p(x)^2 dx \geq 0\),等號 \(\Leftrightarrow p \equiv 0\) ✓
類型 3:投影公式¶
\(W = \text{span}\{1, x\} \subseteq \mathcal{P}_2\),求 \(x^2\) 在 \(W\) 上的正交投影。
公式(用正交基):
\(\{1, x\}\) 已正交(\(\langle 1, x \rangle = 0\) 在 \([-1,1]\) 上)。
陷阱¶
陷阱 1:正交 ⟹ 線性獨立?¶
非零向量才成立!
- 非零正交向量組必線性獨立 ✓
- \(\mathbf{0}\) 與任何向量正交,但 \(\{\mathbf{0}\}\) 線性相依 ✗
證明(非零情況):設 \(c_1\mathbf{v}_1 + \cdots + c_k\mathbf{v}_k = \mathbf{0}\)
取 \(\langle \cdot, \mathbf{v}_i \rangle\):\(c_i \|\mathbf{v}_i\|^2 = 0\)
\(\mathbf{v}_i \neq \mathbf{0} \Rightarrow c_i = 0\) ✓
重要澄清:線性獨立 \(\not\Rightarrow\) 正交!\((1, 0)\) 和 \((1, 1)\) 線性獨立但不正交。
陷阱 2:(U⊥)⊥ = U?¶
有限維成立,無限維不一定!
在 \(\mathbb{R}^n\) 中:\((U^\perp)^\perp = U\)(對任何子空間 \(U\))
在無限維(如 \(\ell^2\)):\(U \subseteq (U^\perp)^\perp\),但可能嚴格包含
陷阱 3:勾股定理¶
只在正交時成立! 一般情況:
陷阱 4:Cauchy-Schwarz 等號條件¶
等號 \(\Leftrightarrow \mathbf{u}, \mathbf{v}\) 線性相依(不只是平行,包含其一為零)
題目¶
基礎題(大二)¶
8.1 在 \(\mathcal{P}_2\) 上,內積 \(\langle p, q \rangle = \int_0^1 p(x)q(x)dx\)。對 \(\{1, x, x^2\}\) 做 Gram-Schmidt。
解答
計算內積(在 \([0,1]\) 上):
\(\langle 1, 1 \rangle = 1\)
\(\langle x, 1 \rangle = \frac{1}{2}\)
\(\langle x, x \rangle = \frac{1}{3}\)
\(\langle x^2, 1 \rangle = \frac{1}{3}\)
\(\langle x^2, x \rangle = \frac{1}{4}\)
Gram-Schmidt:
\(u_1 = 1\)
\(u_2 = x - \frac{1/2}{1} \cdot 1 = x - \frac{1}{2}\)
\(\langle u_2, u_2 \rangle = \langle x - \frac{1}{2}, x - \frac{1}{2} \rangle = \frac{1}{3} - \frac{1}{2} + \frac{1}{4} = \frac{1}{12}\)
\(\langle x^2, u_1 \rangle = \frac{1}{3}\),\(\langle x^2, u_2 \rangle = \langle x^2, x - \frac{1}{2} \rangle = \frac{1}{4} - \frac{1}{6} = \frac{1}{12}\)
\(u_3 = x^2 - \frac{1/3}{1} - \frac{1/12}{1/12}(x - \frac{1}{2}) = x^2 - \frac{1}{3} - x + \frac{1}{2} = x^2 - x + \frac{1}{6}\)
正交基底:\(\{1, x - \frac{1}{2}, x^2 - x + \frac{1}{6}\}\)
8.2 設 \(V = \mathbb{R}^3\),\(W = \text{span}\{(1,1,0), (1,0,1)\}\)。求 \((1,2,3)\) 在 \(W\) 上的正交投影。
解答
先正交化 \(W\) 的基底。
\(\mathbf{u}_1 = (1,1,0)\)
\(\mathbf{u}_2 = (1,0,1) - \frac{\langle (1,0,1), (1,1,0) \rangle}{\|(1,1,0)\|^2}(1,1,0) = (1,0,1) - \frac{1}{2}(1,1,0) = (\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}, 1)\)
投影: $\(\text{proj}_W(\mathbf{v}) = \frac{\langle \mathbf{v}, \mathbf{u}_1 \rangle}{\|\mathbf{u}_1\|^2}\mathbf{u}_1 + \frac{\langle \mathbf{v}, \mathbf{u}_2 \rangle}{\|\mathbf{u}_2\|^2}\mathbf{u}_2\)$
\(\langle (1,2,3), (1,1,0) \rangle = 3\),\(\|(1,1,0)\|^2 = 2\)
\(\langle (1,2,3), (\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}, 1) \rangle = \frac{1}{2} - 1 + 3 = \frac{5}{2}\)
\(\|(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}, 1)\|^2 = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} + 1 = \frac{3}{2}\)
8.3 證明:若 \(A\) 是 \(n \times n\) 實對稱矩陣,不同特徵值的特徵向量正交。
解答
設 \(A\mathbf{v}_1 = \lambda_1\mathbf{v}_1\),\(A\mathbf{v}_2 = \lambda_2\mathbf{v}_2\),\(\lambda_1 \neq \lambda_2\)
\((\lambda_1 - \lambda_2)\langle \mathbf{v}_1, \mathbf{v}_2 \rangle = 0\)
\(\lambda_1 \neq \lambda_2 \Rightarrow \langle \mathbf{v}_1, \mathbf{v}_2 \rangle = 0\) \(\square\)
進階題(大三/碩一)¶
8.4 設 \(\langle p, q \rangle = p(0)q(0) + p(1)q(1) + p(2)q(2)\) 在 \(\mathcal{P}_2\) 上。 (a) 證明這是合法內積 (b) 求 \(\{1, x, x^2\}\) 的正交基底
解答
(a) 對稱性、線性性顯然。
正定性:\(\langle p, p \rangle = p(0)^2 + p(1)^2 + p(2)^2 \geq 0\)
等號 \(\Leftrightarrow p(0) = p(1) = p(2) = 0\)
\(p \in \mathcal{P}_2\)(次數 \(\leq 2\))有三個根 \(\Rightarrow p \equiv 0\) ✓
(b) \(\langle 1, 1 \rangle = 1 + 1 + 1 = 3\)
\(\langle x, 1 \rangle = 0 + 1 + 2 = 3\)
\(\langle x, x \rangle = 0 + 1 + 4 = 5\)
\(\langle x^2, 1 \rangle = 0 + 1 + 4 = 5\)
\(\langle x^2, x \rangle = 0 + 1 + 8 = 9\)
\(u_1 = 1\)
\(u_2 = x - \frac{3}{3} \cdot 1 = x - 1\)
\(\langle u_2, u_2 \rangle = 1 + 0 + 1 = 2\)
\(\langle x^2, u_2 \rangle = 0 + 0 + 4 = 4\)
\(u_3 = x^2 - \frac{5}{3} - \frac{4}{2}(x-1) = x^2 - 2x + \frac{1}{3}\)
8.5 證明 Cauchy-Schwarz 不等式:\(|\langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle| \leq \|\mathbf{u}\| \|\mathbf{v}\|\)
解答
若 \(\mathbf{v} = \mathbf{0}\),不等式顯然。
設 \(\mathbf{v} \neq \mathbf{0}\)。對任意 \(t \in \mathbb{R}\):
取 \(t = \frac{\langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle}{\|\mathbf{v}\|^2}\):
\(\Rightarrow \langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle^2 \leq \|\mathbf{u}\|^2 \|\mathbf{v}\|^2\) \(\square\)
8.6 設 \(Q\) 是 \(n \times n\) 正交矩陣。證明 \(\langle Q\mathbf{u}, Q\mathbf{v} \rangle = \langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle\)(正交變換保內積)。
解答
$\(\langle Q\mathbf{u}, Q\mathbf{v} \rangle = (Q\mathbf{u})^T(Q\mathbf{v}) = \mathbf{u}^T Q^T Q \mathbf{v} = \mathbf{u}^T I \mathbf{v} = \langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle\)$ \(\square\)
概念關聯¶
內積空間
│
├──→ 範數:‖v‖ = √⟨v,v⟩
│
├──→ 正交:⟨u,v⟩ = 0
│ │
│ └──→ 正交基底 → Gram-Schmidt
│ │
│ └──→ QR 分解:A = QR
│
└──→ 投影:proj_W(v) = Σ ⟨v,uᵢ⟩/‖uᵢ‖² · uᵢ
│
└──→ 最小二乘法:A^T A x̂ = A^T b
速查:Gram-Schmidt 公式¶
← 上一題:四個子空間 | 返回目錄 | 下一題:對角化 →