Q9:對角化¶
考點:對角化條件、\(A^k\) 計算、Jordan form、SVD
核心洞察¶
目標:找一組基底,使線性變換在該基底下的矩陣最簡單。
- \(P\) 的列 = 特徵向量(新基底)
- \(D\) 的對角線 = 特徵值
本質:對角化 = 找到 \(n\) 個「各自為政」的縮放方向
邏輯鏈:
可對角化 ⟺ 有 n 個線性獨立的特徵向量
⟺ ∀λ: 幾何重數 = 代數重數
⟺ 最小多項式無重根
不可對角化 → 幾何重數 < 代數重數 → 缺失的維度去哪了?
→ 廣義特徵向量 → Jordan form
代數重數 vs 幾何重數¶
| 概念 | 定義 | 記號 |
|---|---|---|
| 代數重數 | 特徵多項式中 \((λ - λ_0)\) 的次數 | \(a_\lambda\) |
| 幾何重數 | \(\dim \ker(A - \lambda I)\) | \(g_\lambda\) |
關鍵不等式:\(1 \leq g_\lambda \leq a_\lambda\)
可對角化判準:\(\forall \lambda: g_\lambda = a_\lambda\)
題型分類¶
類型 1:Aᵏ 完整計算¶
計算 \(A^{2024}\),\(A = \begin{bmatrix} 5 & -6 \\ 3 & -4 \end{bmatrix}\)
Step 1:特徵值
Step 2:特徵向量
\(\lambda = 2\):\((A - 2I)\mathbf{v} = \mathbf{0}\) $\(\begin{bmatrix} 3 & -6 \\ 3 & -6 \end{bmatrix}\mathbf{v} = \mathbf{0} \Rightarrow \mathbf{v}_1 = \begin{bmatrix} 2 \\ 1 \end{bmatrix}\)$
\(\lambda = -1\):\((A + I)\mathbf{v} = \mathbf{0}\) $\(\begin{bmatrix} 6 & -6 \\ 3 & -3 \end{bmatrix}\mathbf{v} = \mathbf{0} \Rightarrow \mathbf{v}_2 = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \end{bmatrix}\)$
Step 3:組裝
Step 4:計算
展開: $\(= \begin{bmatrix} 2^{2025} - 1 & -2^{2025} + 2 \\ 2^{2024} - 1 & -2^{2024} + 2 \end{bmatrix}\)$
類型 2:帶參數對角化條件¶
\(A = \begin{bmatrix} a & 1 \\ 0 & a \end{bmatrix}\),何時可對角化?
特徵值:\(\lambda = a\)(二重根)
幾何重數:\(\dim \ker(A - aI) = \dim \ker\begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} = 1\)
代數重數 = 2,幾何重數 = 1 \(\Rightarrow\) 不可對角化(除非矩陣本身就是對角的)
唯一例外:若 \(A\) 本身就是純量矩陣 \(aI\),則不需要對角化。
類型 3:冪零矩陣的冪次¶
\(A^3 = O\),求 \(A^{2024}\)。
由 \(A^3 = O\),對任意 \(k \geq 3\):\(A^k = A^3 \cdot A^{k-3} = O\)
答案:\(A^{2024} = O\)
類型 4:不可對角化時的處理¶
方法 A:冪零分解
若 \(A = \lambda I + N\),\(N^m = O\):
例:\(A = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix} = 2I + N\),\(N = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}\),\(N^2 = O\)
方法 B:Jordan form(完整理論見 Challenge D)
陷阱¶
陷阱 1:n 個不同特徵值 ⟺ 可對角化?¶
單向成立:
- \(n\) 個不同特徵值 \(\Rightarrow\) 可對角化 ✓
- 可對角化 \(\not\Rightarrow\) \(n\) 個不同特徵值 ✗
反例:\(I\) 只有特徵值 1,但可對角化
陷阱 2:相同特徵多項式 ⟹ 相似?¶
錯!
特徵多項式都是 \(\lambda^2\),但 \(A \neq O = B\),不相似。
判準:相似 \(\Leftrightarrow\) 相同 Jordan form
陷阱 3:對稱必可對角化,反之?¶
- \(A^T = A \Rightarrow\) 可正交對角化(譜定理)✓
- 可對角化 \(\not\Rightarrow\) 對稱 ✗
反例:\(\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}\) 可對角化但不對稱
陷阱 4:P 的順序¶
\(P = [\mathbf{v}_1 | \mathbf{v}_2 | \cdots]\),\(D = \text{diag}(\lambda_1, \lambda_2, \cdots)\)
特徵向量順序必須對應特徵值順序!
題目¶
基礎題(大二)¶
9.1 設 \(A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 2 \end{bmatrix}\),求 \(A^{100}\)。
解答
\(\text{tr}(A) = 3\),\(\det(A) = -4\)
\(\lambda^2 - 3\lambda - 4 = 0 \Rightarrow \lambda = 4, -1\)
\(\lambda = 4\):\(\mathbf{v}_1 = \begin{bmatrix} 2 \\ 3 \end{bmatrix}\)
\(\lambda = -1\):\(\mathbf{v}_2 = \begin{bmatrix} 1 \\ -1 \end{bmatrix}\)
化簡:\(A^{100} = \frac{1}{5}\begin{bmatrix} 2 \cdot 4^{100} + 3 & 2 \cdot 4^{100} - 2 \\ 3 \cdot 4^{100} - 3 & 3 \cdot 4^{100} + 2 \end{bmatrix}\)
9.2 判斷可對角化:\(A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}\)
解答
特徵值:\(\lambda = 2\)(代數重數 2),\(\lambda = 3\)(代數重數 1)
\(\lambda = 2\) 的幾何重數: $\(\ker(A - 2I) = \ker\begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \text{span}\{(1, 0, 0)\}\)$
幾何重數 = 1 < 代數重數 = 2
答案:不可對角化
9.3 設 \(A^2 = A\)。證明 \(A\) 可對角化。
解答
特徵值滿足 \(\lambda^2 = \lambda \Rightarrow \lambda \in \{0, 1\}\)
最小多項式整除 \(t^2 - t = t(t-1)\)
因為 \(t(t-1)\) 無重根,所以 \(A\) 可對角化。\(\square\)
或用幾何重數:對每個 \(\lambda\),檢驗幾何重數 = 代數重數。
進階題(大三/碩一)¶
9.4 設 \(A\) 是 \(n \times n\) 矩陣,\(A^2 = I\)。證明 \(A\) 可對角化。
解答
\(\lambda^2 = 1 \Rightarrow \lambda \in \{1, -1\}\)
最小多項式整除 \(t^2 - 1 = (t-1)(t+1)\),無重根。
故 \(A\) 可對角化。\(\square\)
9.5 構造 \(3 \times 3\) 矩陣,特徵值全為 0,但 \(A \neq O\) 且 \(A^2 \neq O\)。
解答
取 Jordan block: $\(A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}\)$
\(A \neq O\),\(A^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \neq O\),\(A^3 = O\)
9.6 設 \(A, B\) 可對角化且 \(AB = BA\)。證明 \(A, B\) 可同時對角化。
解答
核心:\(AB = BA \Rightarrow B\) 保持 \(A\) 的特徵空間
設 \(E_\lambda\) 是 \(A\) 的特徵空間。對 \(\mathbf{v} \in E_\lambda\): $\(A(B\mathbf{v}) = B(A\mathbf{v}) = B(\lambda\mathbf{v}) = \lambda(B\mathbf{v})\)$
所以 \(B\mathbf{v} \in E_\lambda\),即 \(B\) 限制在 \(E_\lambda\) 上。
因為 \(B\) 可對角化,\(B|_{E_\lambda}\) 也可對角化。
在每個 \(E_\lambda\) 中選 \(B\) 的特徵向量作基底,合併得同時對角化的基底。\(\square\)
9.7 證明:\(A\) 可對角化 \(\Leftrightarrow\) 最小多項式無重根。
解答
(\(\Rightarrow\)):\(A = PDP^{-1}\),設 \(D\) 有 \(k\) 個不同對角元 \(\lambda_1, \ldots, \lambda_k\)。
則 \(m_A(t) = (t - \lambda_1)(t - \lambda_2) \cdots (t - \lambda_k)\)(各 \(\lambda_i\) 至多一次)
(\(\Leftarrow\)):設 \(m_A(t) = (t - \lambda_1) \cdots (t - \lambda_k)\),各不相同。
由 \(m_A(A) = O\): $\(\mathbb{R}^n = \ker(A - \lambda_1 I) \oplus \cdots \oplus \ker(A - \lambda_k I)\)$
每個 \(\ker(A - \lambda_i I)\) 是特徵空間,直和 = \(\mathbb{R}^n\) 表示有 \(n\) 個獨立特徵向量。\(\square\)
概念關聯¶
對角化 A = PDP⁻¹
│
├──→ 條件:n 個獨立特徵向量 ⟺ ∀λ: g_λ = a_λ ⟺ 最小多項式無重根
│
├──→ 應用:Aᵏ = PDᵏP⁻¹
│
├──→ 特例:對稱矩陣 → 正交對角化 → PCA 的理論基礎
│
└──→ 失敗時:Jordan form(廣義特徵向量填補缺失維度)
│
└──→ 冪零分解:A = λI + N,用二項式展開